jesteś na: bialaczka / białaczka ****** dziś mamy:  

BIAŁACZKA 

BIAŁACZKI (łac. leukaemia) to nazwa grupy chorób nowotworowych układu krwiotwórczego. Nazwa historycznie wywodzi się od białawego koloru próbki krwi pacjenta chorego na białaczkę. Białaczka charakteryzuje się ilościowymi i jakościowymi zmianami białych ciałek we krwi, szpiku i narządach wewnętrznych (śledzionie, węzłach chłonnych). Występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet w proporcji 3:2. Zmienione leukocyty powstają z komórek macierzystych szpiku w wyniku tzw. transformacji białaczkowej.

 

Zwyczajowo białaczki dzieli się na 4 podstawowe grupy. Wśród nich dopiero rozróżnia się podgrupy i typy, są też choroby, które wymykają się ścisłym podziałom np. białaczka włochatokomórkowa.

  • ostra białaczka szpikowa (AML)
  • przewlekła białaczka szpikowa (CML)
  • ostra białaczka limfoblastyczna (ALL)
  • przewlekła białaczka limfatyczna (CLL)

 

PRZEWLEKŁA BIAŁACZKA SZPIKOWA (CML)

 

Przewlekła białaczka szpikowa (łac. myelosis leukaemica chronica, ang. chronic myeloid leukemia, CML) - czyli ta na którą ja choruję - jest zespołem mieloproliferacyjnym polegającym na rozroście klonalnym przekształconej nowotworowo komórki macierzystej szpiku kostnego.

 

Przewlekła białaczka szpikowa została opisana w 1845 roku przez Rudolfa Virchowa (1821-1902) i był to pierwszy w historii opis choroby nowotworowej szpiku kostnego - białaczki. Początkowo Virchow sądził, że ma do czynienia z ciężką infekcją bakteryjną, manifestującą się olbrzymią liczbą leukocytów we krwi obwodowej.

 

W większości przypadków przyczyna rozwoju tej choroby nie jest znana. Jedynym czynnikiem etiologicznym, którego znaczenie zostało bezsprzecznie udowodnione, jest promieniowanie jonizujące (stąd gwałtowny wzrost zachorowań na tę chorobę w Japonii po atomowych atakach na Hiroszimę i Nagasaki). Ponieważ nie stwierdzono jednoczesnego występowania CML u bliźniąt jednojajowych, przyjmuje się, iż jest to schorzenie nabyte, a nie dziedziczne.

 

Molekularną podstawą CML jest mutacja genowa: następuje połączenie genu BCR z genem ABL. W efekcie powstaje gen fuzyjny BCR/ABL odpowiadający za produkcję nieprawidłowego białka (tzw. kinazy tyrozynowej BCR-ABL). Białko to wykazuje stałą aktywność, co prowadzi do wzmożonego namnażania macierzystych komórek szpikowych. Ów gen fuzyjny najczęściej pojawia się na nieprawidłowym chromosomie – tzw. chromosomie Philadelphia. Stwierdzenie obecności chromosomu Philadelphia lub produktu genu BCR/ABL w szpiku kostnym jest konieczne do potwierdzenia rozpoznania przewlekłej białaczki szpikowej.

 

Przewlekła białaczka szpikowa stanowi ok. 15% wszystkich białaczek, a zachorowalność w populacji polskiej ocenia się na 1-1,6 : 100 000/rok, nieco częściej u mężczyzn niż u kobiet. Średnia wieku pacjentów waha się między 45 a 55 lat. CML może wystąpić również u dzieci (stanowi 2-3% białaczek dziecięcych). Od 12% do 30% chorych stanowią osoby powyżej 60 r.ż, co niesie ze sobą określone implikacje terapeutyczne. Rocznie w Polsce odnotowuje się ponad 350 nowych przypadków.

 

U około 20-40% pacjentów początek choroby jest bezobjawowy i choroba jest rozpoznawana w przypadku stwierdzenia powiększenia śledziony w badaniu fizykalnym lub nieprawidłowości w rutynowych badaniach krwi.

 

Nieleczona przewlekła białaczka szpikowa przebiega w trzech (rzadziej dwóch) etapach:

  1. Faza przewlekła choroby - trwa ok. 3-4 lata.
  2. Faza akceleracji - następuje przyspieszenie produkcji nieprawidłowych białych krwinek. 
  3. Faza przełomu blastycznego (kryza blastyczna) - dochodzi do wzrostu liczby komórek blastycznych, co przypomina ostrą białaczkę.

Fazy: akceleracji i przełomu blastycznego charakteryzują się nagromadzeniem aberracji cytogenetycznych, opornością na leczenie i złym rokowaniem.

 

Celem leczenia jest niedopuszczenie do progresji choroby (przejścia z fazy przewlekłej do bardziej zaawansowanych okresów) i osiągnięcie trzech rodzajów remisji choroby:

  • remisji hematologicznej (doprowadzenie parametrów krwi obwodowej do stanu zbliżonego do normy)
  • remisji cytogenetycznej (zmniejszenie ilości komórek szpikowych zawierających chromosom Philadelphia - najlepiej do 0)
  • remisji molekularnej (zmniejszenie liczby cząsteczek kinazy tyrozynowej BCR-ABL - najlepiej do 0).

Średni czas przeżycia bez leczenia w fazie przewlekłej wynosi około 3 lat, a w przypadku wystąpienia fazy przyspieszonej (akceleracji) czy fazy blastycznej – nie przekracza zazwyczaj 12 miesięcy. W ok. 85% przypadków choroba rozpoznawana jest w fazie przewlekłej. Średni czas przeżycia w nieleczonej kryzie blastycznej odpowiada nieleczonej ostrej białaczce i wynosi kilka tygodni.

 

 

LECZENIE PRZEWLEKŁEJ BIAŁACZKI SZPIKOWEJ

 

Hydroksymocznik (Hydroksykarbamid, Hydroxycarbamid, Hydrea, Hydroxyurea)

Jest to lek stosowany w początkowej fazie leczenia, jeśli liczba krwinek białych jest bardzo duża. Lek zmniejsza ilość białych ciałek krwi. Umożliwia średnie przeżycie 3 – 4 lat (a więc nie wpływa na przebieg choroby i nie wydłuża przeżycia, poprawia tylko jego komfort).

 

Inhibitory kinazy tyrozynowej BCR-ABL

Inhibitory kinazy zrewolucjonizowały leczenie przewlekłej białaczki szpikowej , gdyż umożliwiły u znacznie większego odsetka chorych uzyskanie remisji całkowitej i wydłużenie przeżycia, albo wykonanie przeszczepienia i wyleczenie. U większości chorych leki te umożliwiają średnie przeżycie, co najmniej 10 lat (górna granica nie została jeszcze określona), jeśli zostaną zastosowane jako leczenie pierwszorzutowe. Dla chorych leczonych tą metodą przeszczepienie pozostaje nadal możliwością leczniczą w razie rozwoju oporności na inhibitory kinaz.

 

W chwili obecnej dostępne są następujące leki z grupy inhibitorów kinazy tyrozynowej BCR-ABL (wszystkie w postaci tabletek):

 

- imatinib (metanosulfonian imatinibu, imatynib, nazwa handlowa: Glivec, w niektórych krajach Gliveec, dawny ST1571, ang: imatinib, imatinib mesylate, ATCL01XX28). Lek należy do grupy tzw. inhibitorów kinazy tyrozynowej I generacji i powinien stanowić leczenie pierwszego rzutu. Zarejestrowany w Polsce w 2001 roku. W ciągu 5 lat przyjmowania imatinibu całkowita przeżywalność pacjentów została oceniona na 89%. Więcej o leku na stronach: http://www.emea.europa.eu/humandocs/PDFs/EPAR/glivec/241801pl1.pdf oraz

http://www.emea.europa.eu/humandocs/PDFs/EPAR/glivec/H-406-PI-pl.pdf

 

- dasatinib (albo dazatynib, nazwa handlowa: Sprycel, znany też jako BMS-354825 albo ATCL01XE06). Inhibitor kinazy tyrozynowej II generacji, przeznaczony dla pacjentów, u których imatinib okazał się nieskuteczny (oporność, nietolerancja, ciężkie skutki uboczne, toksyczność itd.). Lek o innej strukturze i ok. 300 razy silniejszym działaniu przeciwko chorobie niż imatinib. Zarejestrowany w Polsce w 2007 roku. Więcej o leku na stronach: http://www.emea.europa.eu/humandocs/PDFs/EPAR/sprycel/H-709-pl1.pdf oraz http://www.emea.europa.eu/humandocs/PDFs/EPAR/sprycel/H-709-PI-pl.pdf

 

- nilotynib (albo nilotinib, nazwa handlowa: Tasigna, znany także jako AMN107). Inhibitor kinazy tyrozynowej II generacji o strukturze zbliżonej do imatinibu, ale ok. 50 razy od niego silniej działający. Również podawany w przypadku nieskuteczności imatinibu. Zarejestrowany w Polsce w 2008 roku. Więcej o leku na stronach: http://www.emea.europa.eu/humandocs/PDFs/EPAR/tasigna/H-798-pl1.pdf oraz http://www.emea.europa.eu/humandocs/PDFs/EPAR/tasigna/H-798-PI-pl.pdf

 

- bosutinib (rINN/USAN; określany kodem SKI-606). Nowy inhibitor kinazy tyrozynowej II generacji, którego przydatność w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej jest w trakcie badań. Ze względu na wysoką skuteczność, przy jednoczesnej niewielkiej liczbie działań niepożądanych został od dopuszczony do badań klinicznych także jako lek pierwszego rzutu, czyli u nowo rozpoznanych pacjentów w fazie przewlekłej CML. W grudniu 2007 w Internecie pojawiły się pierwsze doniesienia i opinie dotyczące raportów z drugiej fazy badań klinicznych tej substancji. Miały one wydźwięk optymistyczny. Więcej na ten temat można znaleźć na stronach w języku angielskim:  http://www.eurekalert.org/pub_releases/2007-12/uotm-epi120707.php oraz

http://professional.cancerconsultants.com/oncology_main_news.aspx?id=39941

 

Interferon Alfa (Roferon, Intron A)

Lek w postaci zastrzyków podskórnych. Obecnie, ze względu na nasilone objawy niepożądane oraz dostępność inhibitorów kinaz, jego stosowanie w monoterapii lub w skojarzeniu z cytostatykami (hydroksymocznik, arabinozyd cytozyny, daunorubicyna) nie jest wskazane. W związku z tym lek stosowany jest rzadko i tylko u niektórych pacjentów: (a) w przypadku nietolerancji lub nieskuteczności dostępnych inhibitorów kinaz, (b) u osób, u których rozpoczęto leczenie przed wprowadzeniem inhibitorów i którzy uzyskali całkowitą remisję cytogenetyczną oraz dobrze tolerują tę metodę terapii, (c) u ciężarnych. W czasie powszechnego stosowania tej metody (zanim pojawiły się inhibitory kinaz) oceniano, że lek powodował remisję cytogenetyczną, a więc był skuteczny u 20% pacjentów i umożliwiał średnie przeżycie 5 lat, odsetek 10-letnich przeżyć wynosił 60-80% .

 

"Tradycyjna" chemioterapia dożylna

Np. busulfan. Stosowana w przypadku zaostrzenia choroby do fazy kryzy blastycznej.

 

Allogeniczny przeszczep szpiku (alo-BMT)

Alloprzeszczep czyli przeszczep szpiku od dawcy obcego (rodzinnego lub niespokrewnionego) jest to nadal jedyna metoda umożliwiająca całkowite wyleczenie z przewlekłej białaczki szpikowej. Jednak ze względu na znaczne ryzyko zabiegu oraz dużą skuteczność inhibitorów kinazy tyrozynowej BCR-ABL stosuje się ją tylko u niektórych pacjentów, obecnie przede wszystkim u osób w fazie przewlekłej choroby, posiadających rodzinnego dawcę szpiku do 45 roku życia, a u osób, dla których udaje się znaleźć niespokrewnionego dawcę szpiku do 35 roku życia. Przeszczepienie stosuje się na początku choroby u nielicznych pacjentów, raczej zaś wtedy, gdy stosunkowo szybko inne leczenie u młodych pacjentów okazuje się nieskuteczne. Wyleczenie uzyskuje się tą metodą u 50-70% chorych (dane te jednak dotyczą tych, którzy nie byli wcześniej leczeni inhibitorami kinaz, a dla chorych leczonych tymi ostatnimi lekami nie są jeszcze dostępne).

 

Jednakże przeszczepienie szpiku nawet u młodych chorych posiadających dawcę szpiku wiąże się z 10-20% ryzykiem wcześniejszej śmierci. Ryzyko to wraz z wiekiem zwiększa się do kilkudziesięciu procent, dlatego obecnie obserwuje się znaczący spadek liczby zabiegów wśród osób starszych osiągających dobre wyniki terapeutyczne w leczeniu inhibitorami kinaz.

 

Allogeniczny przeszczep szpiku (alloprzeszczep) to jeden z rodzajów przeszczepów, polegający na podaniu pacjentowi preparatu zawierającego komórki macierzyste krwiotworzenia, które są w stanie zastąpić patologiczne krwiotworzenie chorego szpikiem osoby zdrowej.

 

Przeszczepy szpiku dzielimy:

- w zależności od źródła komórek: na przeszczepienie szpiku kostnego i przeszczepienie komórek macierzystych izolowanych z krwi obwodowej lub pępowinowej 

- w zależności od dawcy materiału: na przeszczepienie autologiczne ("od siebie samego"); przeszczepienie syngeniczne (od bliźniaka jednojajowego); przeszczepienie allogeniczne od dawcy rodzinnego (praktycznie tylko od zgodnego antygenowo rodzeństwa, skrajnie rzadko od rodziców lub dzieci); przeszczepienie allogeniczne od dawcy niespokrewnionego (od zgodnej antygenowo osoby obcej)

- w zależności od zastosowanego leczenia (kondycjonowania) przed przeszczepieniem: na przeszczepienie mieloablacyjne i  przeszczepienie niemieloablacyjne (o zredukowanym reżimie kondycjonowania, często nazywane błędnie mini-alloprzeszczepem).

 

Wszystkie rodzaje przeszczepienia posiadają istotne wady i zalety. Nie wszystkie da się skutecznie zastosować w określonej chorobie i u konkretnego pacjenta. W przewlekłej białaczce szpikowej np. nie wykonuje się autoprzeszczepów (nie odnoszą efektu leczniczego), a tylko alloprzeszczepy.

 

W Polsce pierwszego udanego przeszczepienia szpiku od dawcy niespokrewnionego dokonano w 1997 roku. Pacjentkę poddano transplantacji właśnie z powodu przewlekłej białaczki szpikowej. Żyje ona do dziś.

 

 

Gdzie szukać dokładniejszych informacji na powyższe tematy?

 

Powyższe informacje należy traktować wyłącznie jak wskazówki do poszerzenia swojej wiedzy ogólnej i w przypadku choroby szukać kompetentnej porady medycznej specjalistów, zarówno na temat zalecanej metody terapeutycznej jak i dostępnych leków.

 

Sporo ogólnych informacji o różnej wartości merytorycznej można znaleźć na stronach Wikipedii (http://pl.wikipedia.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna) pod hasłem: białaczka, przewlekła białaczka szpikowa, przeszczepienie szpiku kostnego, imatinib.

 

Niezłe źródło wiedzy stanowi zakładka „O Białaczce” na stronie Fundacji Przeciwko Leukemii im. Agaty Mróz - Olszewskiej http://www.leukemia.pl/news.php oraz strona http://www.szpik.info/

 

Przydatne informacje „w pigułce” można także przeczytać bezpośrednio na stronie http://www.spchnowotworykrwi.lbl.pl/ELN_Informacja_dla_pacjenta-1.2.pdf  albo wyszukać w zakładkach „O stowarzyszeniu” i „Informacje dla pacjentów” na stronie prowadzonej przez Stowarzyszenie Pomocy Chorym na Przewlekłą Białaczkę Szpikową http://www.spbs.com.pl/

 

Listę nowo zarejestrowanych leków (zwłaszcza leków sierocych i na choroby rzadkie) zawiera strona European Medicines Agency http://www.emea.europa.eu/htms/human/epar/a.htm, skąd można pobrać charakterystykę wybranego produktu leczniczego w języku polskim.

 

Strona http://www.nfz.gov.pl/new/index.php?katnr=3&dzialnr=12&artnr=3286&b=1&szukana=zarz%B1dzenie+nr+36 pozwala na pobranie w formie pliku zarządzenia nr 36/2008/DGL prezesa NFZ z dnia 19 czerwca 2008 r. wraz z załącznikiem nr 8, który zawiera aktualny, oficjalny program leczniczy CML o nazwie: „Terapeutyczny Program Zdrowotny 2008, Leczenie przewlekłej białaczki szpikowej”.

 

ośrodki przeszczepienia szpiku kostnego:

W Polsce jest kilkanaście ośrodków przeszczepiających szpik. Pełny spis można znaleźć na stronie: http://www.poltransplant.org.pl/szpik.html (klinikę transplantacyjną można sobie wybrać, niezależnie od tego w którym szpitalu hematologicznym się leczyło).

 

ośrodki dobierające dawcę szpiku kostnego:

W Polsce mamy 4 takie ośrodki (również można sobie wybrać):

1. Dolnośląskie Centrum Transplantacji Komórkowych z KBDSz, Wrocław;

2. Instytut Hematologii i Transfuzjologii, Warszawa;

3. NZOZ MediGen, Warszawa;

4. Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny CSK, Warszawa

 

rejestry potencjalnych dawców szpiku:

W Polsce funkcjonuje 5 rejestrów dawców szpiku, zrzeszonych w rejestrze światowym (dawcy dla chorego są dobierani z zasobów światowych, natomiast osoby chętne do zostania dawcą mogą sobie wybrać, do którego rejestru chcą się zgłosić):

  1. Poland [PL] Lower Silesian Centre for Cellular Transplantation, Wroclaw (czyli rejestr przy DCTK z KBDSz, Wrocław)
  2. Poland-Warsaw [PL2] / Poland-Warsaw CORD [WACB] Institute of Haematology and Blood Transfusion, Warsaw (czyli rejestr przy IHiT, Warszawa)
  3. Poland-ALF MDR [PL3] Warsaw (czyli rejestr przy Fundacji Przeciwko Leukemii, Warszawa)
  4. Poland-FUJ [PL4] Warsaw (czyli rejestr przy Fundacji Urszuli Jaworskiej, Warszawa)
  5. Poland-POLTransplant [PL5] / Poland-POLTransplant CORD [W3CB] Warsaw (czyli rejestr przy Poltransplancie, Warszawa)

Powyższe rejestry można sobie wyszukać na stronie rejestru światowego: http://www.bmdw.org/index.php?id=addresses_members&no_cache=1

 

Więcej adresów ciekawych i przydatnych stron znajdziecie w zakładce linki

 

Informacje o białaczce typu CML można pobrać w formie pliku Worda ze strony: http://indigo.pl/~kweinar/bialaczka.doc

 
Copyright ©2009 by bialaczka
Kreator Stron www